Đạo đức trí tuệ nhân tạo (AI) là hệ giá trị, nguyên tắc và chuẩn mực định hướng việc nghiên cứu, phát triển, cung cấp, triển khai và sử dụng AI nhằm bảo đảm tôn trọng con người, quyền con người, lợi ích công cộng và phát triển bền vững. Trong bối cảnh công nghệ AI đang ngày càng thâm nhập sâu rộng vào mọi lĩnh vực đời sống, việc xây dựng và ban hành khung đạo đức quốc gia trở thành yêu cầu cấp thiết.
Ngày 10/3/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 05/2026/TT-BKHCN về Khung đạo đức AI quốc gia. Đây là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, định hướng phát triển AI theo hướng an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với các chuẩn mực xã hội. Khung đạo đức AI quốc gia được xây dựng trên 4 nhóm nguyên tắc cốt lõi. Thứ nhất, bảo đảm an toàn, độ tin cậy của hệ thống AI, có cơ chế kiểm thử, giám sát của con người và biện pháp bảo vệ an ninh hệ thống. Các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm xác định trước các kịch bản gây hại có thể xảy ra đối với tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và xây dựng biện pháp phòng ngừa. Tổ chức, cá nhân xây dựng cơ chế tiếp nhận phản ánh, phát hiện lỗi và khắc phục; có kế hoạch dự phòng trong trường hợp hệ thống hoạt động sai lệch hoặc bị lạm dụng. Bảo đảm an ninh của hệ thống AI: Tổ chức, cá nhân áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp để phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và ứng phó với các hành vi xâm nhập, chiếm quyền điều khiển, đầu độc dữ liệu, đầu độc mô hình, tấn công đối nghịch, khai thác lỗ hổng, rò rỉ dữ liệu và lạm dụng hệ thống AI; bảo đảm tính bí mật, toàn vẹn và sẵn sàng của dữ liệu, mô hình, thuật toán và hạ tầng liên quan. Thứ hai, tôn trọng quyền con người, bảo đảm công bằng và minh bạch, hạn chế thiên lệch dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư và xác định rõ trách nhiệm giải trình. Các tổ chức, cá nhân áp dụng biện pháp rà soát phù hợp để bảo đảm hệ thống AI không xâm phạm quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân, tự do ý chí, quyền tiếp cận thông tin, quyền được đối xử bình đẳng và các quyền hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Tổ chức, cá nhân sử dụng các biện pháp nhận diện và giảm thiểu thiên lệch dữ liệu, thiên lệch mô hình và thiên lệch vận hành; bảo đảm xem xét đầy đủ tác động đến nhóm dễ bị tổn thương bao gồm trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, nhóm yếu thế. Thứ ba, hướng đến lợi ích xã hội và phát triển bền vững, bảo đảm hệ thống AI mang lại giá trị cho cộng đồng, giảm tác động tiêu cực và phù hợp với chuẩn mực văn hóa. Các tổ chức, cá nhân phát triển hoặc triển khai hệ thống AI có trách nhiệm xem xét mức tiêu thụ năng lượng, tài nguyên tính toán và tác động môi trường trong suốt vòng đời hệ thống; ưu tiên lựa chọn giải pháp kỹ thuật, hạ tầng và quy trình vận hành tiết kiệm năng lượng, hạn chế phát thải. Tổ chức, cá nhân thiết kế hệ thống AI theo hướng phù hợp chuẩn mực đạo đức xã hội và bản sắc văn hóa Việt Nam; không được tạo ra các nội dung kỳ thị, phân biệt đối xử hoặc ảnh hưởng đến lợi ích cộng đồng. Thứ tư, khuyến khích đổi mới sáng tạo gắn với trách nhiệm xã hội, tăng cường đào tạo, hợp tác và phát triển AI theo hướng có trách nhiệm. Các tổ chức, cá nhân triển khai thử nghiệm, thí điểm và mở rộng ứng dụng AI theo hướng có trách nhiệm; thúc đẩy nghiên cứu mở, chia sẻ tri thức phù hợp quy định pháp luật và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Nai tổ chức tập huấn về AI cho các doanh ngiệp
Tại tỉnh Đồng Nai, việc triển khai Khung đạo đức AI quốc gia có vai trò hết sức quan trọng trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ vào quản lý, điều hành, phục vụ Nhân dân. Khi AI được đưa vào các lĩnh vực như cải cách hành chính, nghiệp vụ chuyên môn hay tuyên truyền pháp luật trên không gian mạng, yêu cầu về bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật nhà nước ngày càng trở nên cấp thiết. Việc thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc của Khung đạo đức AI sẽ góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức và người dân trong sử dụng công nghệ đúng quy định, hiệu quả. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để chủ động phòng ngừa, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi lợi dụng AI vi phạm pháp luật. Qua đó, không chỉ bảo đảm tính an toàn, minh bạch trong ứng dụng công nghệ, việc triển khai Khung đạo đức AI còn tạo nền tảng để các cơ quan, đơn vị trong tỉnh khai thác hiệu quả các thành tựu AI , phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, gắn với giữ vững quốc phòng, an ninh trong giai đoạn mới./.
